Türkiye türban yasağını gevşetmek için harekete geçti

30/01/2008

Türkiye'de üniversitelerde türban takılmasına ilişkin yasağı gevşetecek olan anayasa değişiklikleri iktidar partisi tarafından Salı günü meclise sunuldu ve önümüzdeki günlerde büyük olasılıkla onaylanması bekleniyor.

(Zaman - 30/01/08; AFP, AP, Reuters, DPA, BBC, CNN, VOA, FT, International Herald Tribune, Euronews - 29/01/08)

Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan 29 Ocak Salı günü yapılan meclis toplantısında iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi'ne seslendi. [Getty Images]

Türkiye'nin iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), üniversitelerde türban takılmasına ilişkin yasağı gevşetecek bir tasarıyı, laik grupların bu gibi hareketlere karşı güçlü muhalefetine rağmen 29 Ocak Salı günü meclise sundu.

Anayasa ve yüksek öğrenim yasasında yapılacak değişiklik taslakları, İslamcı kökenli partinin Pazartesi günü geç saatlerde aşırı sağ muhalefet Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) ile anlaşma sağlamasından bir gün sonra meclis başkanına sunuldu.

AKP genel başkanı ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Salı günü söz konusu harekete gerekçe olarak temel insan hakları ve ülkedeki yüksek öğrenim sisteminde eşitlik yaratmayı saydı. Reuters'in aktardığına göre Erdoğan, milletvekillerine hitaben yaptığı ve televizyonda da yayınlanan konuşmasında önerilen değişikliklerin üniversitelerle sınırlı olacağını söyledi.

Devlet daireleri ve okullarda türban takma yasağı ilk olarak Türkiye'de gerçekleşen 1980 askeri darbesi sonrasında konmuş ve 1990'ların sonlarında üniversitelerde de sıkı şekilde uygulanmaya başlamıştı.

Eşi ve kızları da türban takan Erdoğan, AKP'nin ilk defa iktidara geldiği Türkiye'deki 2002 parlamento seçimleri öncesinde yasağı kaldırma sözü vermişti. Ancak Erdoğan, cumhuriyetçi düzenle çatışmayı önlemek için gerekli anayasa değişiklikleri için bastırmaya isteksizdi. Ülkenin güçlü ve sadık laik ordusu son 50 yıl içinde dört hükümetin görevine son vermişti.

Üniversitelerdeki türban yasağını gevşetme hareketi, AKP'nin Temmuz 2007 parlamento seçimlerinde kazandığı ezici zaferden bir yıldan az süre sonra gerçekleşti.

Önerilen değişikliklere göre, devlet kampüslerindeki kız öğrencilere çenenin altından bağlanan ve yüzün tamamını açıkta bırakan geleneksel başörtüsü takma izni verilecek. Saç ve boynu da örten türban üzerindeki yasak ise devam edecek.

MHP genel başkanı Devlet Bahçeli Salı günü partisine mansup milletvekillerine hitaben yaptığı konuşmada, "Planımıza göre, kadının yüzü kimliğini gizlemeye olanak sağlamayacak şekilde açıkta olacaktır." diyerek, çarşaf ve burka gibi tüm İslami kıyafetlerin yasaklı kalacağını vurguladı.

Tasarı meclisteki iki sol, laik muhalefet partisi, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve Demokratik Sol Parti'nin sert eleştirilerine yol açtı ve önümüzdeki günlerde 550 sandalyeli mecliste ateşli bir genel kurul toplantısına neden olması bekleniyor.

Anayasa değişikliklerinin kabul edilebilmesi için en az 367 milletvekili tarafından desteklenmesi gerekiyor. AKP ve MHP toplam 410 sandalyelik bir çoğunluğa sahip olduğu için, tasarının kolayca onaylanması bekleniyor.

Ordu henüz tutumunu açıklamamış olmakla birlikte, laik partiler ve gruplar türban yasağının kısmen kaldırılması yönündeki önerinin Türkiye'de dini inançların dayatılması yönündeki ilk adım olmasından korkuyorlar.

CHP genel başkanı Deniz Baykal bunu "cumhuriyete yönelik bir tehdit" olarak görürken, partisinin bir diğer üst düzey üyesi Onur Öymen Salı günü "Türkiye'nin adım adım teokratik bir devlet olma yolunda ilerlediği" konusunda uyardı. Parti, söz konusu değişikliklerin mecliste onaylanmaları halinde Anayasa Mahkemesi'nde itiraz edeceğine söz verdi.