Branko Crvenkovski: Makedonya, NATO kriterlerini yerine getirdi

17/03/2008

Makedonya Cumhurbaşkanı Branko Crvenkovski, Southeast European Times’ın kendisiyle özel olarak yaptığı röportajda, Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya’nın NATO’ya katılmasının Batı Balkanlar’da istikrara büyük katkı sağlayacağını söyledi.

Marina Stojanovska, Southeast European Times, Üsküp -- 17/03/08

Makedonya Cumhurbaşkanı Branko Crvenkovski.

Southeast European Times: Sayın Cumhurbaşkanı, Kosova’nın bağımsızlığını ilan etmesinin ardından bölgede çalkantılı bir dönem bekliyor musunuz?

Branko Crvenkovski: Kosova’nın bağımsızlığını ilan etmesi şüphesiz bazı riskler taşıyor. Sırbistan'ın, Kosova'da yaşayan Sırp nüfusun ve yanı sıra dünya genelinde birçok ülkenin bu eyleme karşı çıkması, ciddi sorunlarla karşı karşıya kalacağımızın habercisi.

Bence temel mesele, Kosova’nın Sırp nüfusun çoğunluğunun yaşağıdı kuzey kesimindeki gidişata dayalı. Bu bölgede uluslararası yapılar ve yeni Kosova yetkilileri etkin bir varlık göstermedikleri takdirde, Kosova’nın yavaş yavaş bölünmesine şahit olabiliriz. Bu da hem Kosova’da sürekli bir istikrarsızlık yaratabilir hem de bölgede yeni etnik ayrılıklara neden olabilir.

Setimes: Bağımsızlık ilanının, Makedonya ve ülkenin Sırbistan ile olan ilişkileri üzerinde ne gibi etkileri olabilir? Ekonomik ya da daha farklı engellemeler olmasını bekliyor musunuz?

Crvenkovski: Makedonya Cumhuriyeti, Kosova’nın bağımsızlığı konusundaki nihai kararını henüz belirlemiş değil. Bu meselede AB ve NATO üyeliğine aday bir ülke olarak, bu yapıların ortak politikasına uymaya devam ediyoruz. Fakat tabii ki son kararımız ve bu kararın verileceği tarih, büyük ölçüde ulusumuzun ve devletimizin menfaatlerinin korunmasına ilişkin değerlendirmelere dayalı olacaktır.

Her iki ülkenin de yakın bir komşusu olarak hem Belgrad hem de Priştine ile eşit derecede iyi ilişkiler kurmaya kararlıyız. Bunu başarıp başaramayacağımız ise yalnızca bize değil komşularımızın tavrına da bağlı.

Setimes: Bükreş Zirvesinde Makedonya’nın NATO’ya davet edilmesini bekliyor musunuz? Böyle bir davet gerçekleşirse bölge güvenliği bundan nasıl etkilenir? Bunlara ek olarak ülkenin ekonomik durumunda bir değişiklik olacağını düşünüyor musunuz?

Makedonyalı bir asker, Afganistan’daki barış koruma misyonunda görev yapmak üzere yola çıkmadan önce oğluna veda öpücüğü veriyor. Ülke, dünya genelinde pek çok barış koruma misyonuna katkıda bulundu. [Getty Images]

Crvenkovski: Makedonya Cumhuriyeti, NATO daveti için gerekli tüm kriterleri yerine getirdi. Ülkemizin ve diğer iki Adriyatik Sözleşmesi ülkesi olan Arnavutluk ve Hırvatistan'ın İttifak'a katılması şüphesiz ki bölge istikrarına büyük katkı sağlayacaktır. Kosova’nın bağımsızlığını ilan etmesi ve bu durumun yarattığı riskler düşünülecek olursa, NATO'ya katılımımız daha da önem kazanıyor. Siyaset ve güvenlik istikrarına ilişkin her türlü ilave güvence – ki NATO üyeliği bu tür güvenceler sağlamaktadır – yeni yatırımlar ve ekonomik kalkınma açısından güçlü bir teşvik niteliği taşımaktadır.

Setimes: Makedonya ve Yunanistan arasındaki isim tartışması, Makedonya’nın NATO’ya kabul edilmesi önünde bir engel teşkil ediyor mu?

Crvenkovski: Makedonya ve Yunanistan arasındaki isim tartışması, üyelik kriterleri ile kesinlikle ilgili olmayan, iki taraflı bir anlaşmazlıktır ve ilke olarak NATO ile ortaklığımız açısından bir engel teşkil etmemelidir. Fakat ne yazık ki İttifak'a tam üye olan Yunanistan, üyeliğimizi veto etme tehdidinde bulunuyor. Öyle ki bölgesel istikrara zarar verme pahasına da olsa, İttifak’ın menfaatine karşılık kendi menfaatini kabul ettirmeye çalışıyor.

Setimes: Peki Yunanistan yine de veto seçeneğini kullanırsa ne olacak? Ülkenin ismi ve NATO üyeliği arasında bir seçim yapılması gerektiği takdirde, Makedonya’nın ismini korumayı tercih etmesi gerektiği konusunda siz ve hükümetiniz hemfikirsiniz.

Crvenkovski: Dürüst olmak gerekirse böyle bir şeyin gerçekleşeceğini sanmıyorum. Makedonya Cumhuriyeti, NATO üyeliği yolunda güçlü ve samimi bir kararlılık gösteriyor. Son yıllarda bu hedefe ulaşmak için çok çalıştık ve üyelik daveti almayı hakediyoruz. Üyeliğin bedelini, kendi ulusal ve kültürel kimliğimizden vazgeçerek ödememizin istenmesi ne adil bir hareket olur, ne de İttifak’ın bağlı olduğu temel değerlerle bağdaşır.

Setimes: Irak’taki Makedon barış koruma gücü askerlerini ziyaret ettiniz. Bu misyonlarda yer almak Makedonya’ya nasıl bir deneyim ve kazanım sağladı?

Crvenkovski: Makedon askerler Irak, Afganistan, Bosna Hersek ve Lübnan’da askeri misyonlarda görev alıyor. Böylece şimdiden tam ve sorumlu bir NATO üyesi gibi davranıyor ve dünya genelindeki barış operasyonlarına katkıda bulunuyoruz.

Makedon Ordusu bu tür görevlerde aldığından çok daha fazlasını veriyor, fakat bize düşen sorumluluğun tamamen bilincindeyiz ve bu tür zorluklara meydan okumaya istekliyiz.

NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer (sağda) ve Crvenkovski, geçtiğimiz yıl NATO genel merkezinde yapılan bir toplantının ardından gazetecilere demeç veriyor. [Getty Images]

Setimes: Hükümet ile olan işbirliği düzeyinden memnun musunuz?

Crvenkovski: Makedonya Cumhuriyeti ile ilgili temel meseleler konusunda hükümet ile aramızda tatmin edici düzeyde bir işbirliği var ve bu tür husularda uyumlu görüşlere sahibiz.

Şüphesiz ki işbirliği artırılabilir ve artırılmalı da, fakat bu, içinde bulunduğumuz dönemde üzerinde özel olarak durmak istediğim bir konu değil.

Setimes: Makedonya, AB’ye tam üyelik yolunda ne kadar ilerleme kaydetti? Reform süreçlerinin hızından memnun musunuz?

Crvenkovski: Katılım müzakereleri için bir başlangıç tarihi almak ve vize rejiminin serbestleştirilmesi ile ilgili görüşmeleri eksiksiz ve başarılı bir şekilde sonuçlandırmak açısından, gerekli tüm ön koşulları 2008 yılında yerine getirmeyi hedefliyoruz.

Gerçekçi bir açıdan bakacak olursak, bunlar ulaşılabilir hedefler. Kendi zayıflığımız yüzünden bu hedeflere geçtiğimiz yıl ulaşamamış olmaktan üzüntü duyuyorum.

Reformların önümüzdeki aylarda yoğunlaşacağından eminim.

Setimes: Sizce Makedonya yıl sonuna kadar bir müzakere tarihi alır mı?

Crvenkovski: Makedonya Cumhuriyeti, 2008 yılı sonuna kadar bir müzakere tarihi alabilmek için gerekli kurumsal kapasiteye, demokratik potansiyele ve daha da önemlisi kararlılığa sahiptir.

Setimes: Kısa bir süre önce Amerikan büyükelçisi, Mayıs ayında hükümet ile Demokratik Bütünleşme Birliği (DUI) arasında imzalanan anlaşmanın uygulamasının tamamlanması gerektiğini hatırlattı. Bu anlaşmanın uygulanmasını destekliyor musunuz?

Crvenkovski: Anlaşmalar uygulanmak için yapılır. Taraflardan biri yükümlülüklerini yerine getirmekten kaçtığı takdirde, siyasi diyalog kaybolur. Umuyorum ki Mayıs ayındaki anlaşmayı imzalayan taraflar – yani Başbakan Gruevski ve DUI lideri Ali Ahmeti – bunun tam olarak farkındadır.

Setimes: Sık sık bölge ülkelerini ziyaret ediyorsunuz. Balkan ülkeleri arasındaki işbirliği hakkında ne düşünüyorsunuz ve sizce bu işbirliği ne derecede önem taşıyor?

Crvenkovski: Bölgesel işbirliği büyük önem taşıyor. Bu bakımdan, bugün içinde bulunduğumuz durumun on yıl öncesine kıyasla çok daha iyi olmasından memnuniyet duyuyorum.

Bölge yeni ve tarihi bir fırsatla karşı karşıya. Ülkeleri, işbirliğini çatışmaya tercih eden siyasi seçkinler yönetiyor ve bu seçkinlerin hepsi aynı demokratik değerlere ve ortak Avrupa hedeflerine kararlılıkla bağlı. Bu ortamdan faydalanılmalı.