Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι ηγέτες συμφωνούν σε ενιαία κυριαρχία και υπηκοότητα

03/07/2008

Οι αντίπαλοι Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι ηγέτες συμφώνησαν "κατ' αρχήν" σε βασικά ζητήματα της εδώ και δεκαετίες Κυπριακής αντιπαράθεσης, δημιουργώντας ελπίδες για επίτευξη περιεκτικής διευθέτησης, σύντομα.

Του Αϊχάν Σιμσέκ για τους Southeast European Times -- 03/07/08

Ο Κύπριος Πρόεδρος Δημήτρης Χριστόφιας (δεξιά) και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, συμφώνησαν σε κάποια βασικά ζητήματα. [Getty Images]

"[Οι δυο ηγέτες] συζήτησαν για ενιαία κυριαρχία και υπηκοότητα, στα οποία συμφώνησαν κατ' αρχήν", αποκάλυψε ο ΟΗΕ την Τρίτη (1 Ιουλίου). Έπειτα από συνάντηση μεταξύ των ηγετών της διχοτομημένης Μεσογειακής νήσου, του Ελληνοκύπριου Προέδρου Δημήτρη Χριστόφια και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. "Συμφώνησαν να συζητήσουν τις λεπτομέρειες της εφαρμογής τους κατά τη διάρκεια των ισότιμων διαπραγματεύσεων", πρόσθεσε ο ΟΗΕ.

Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση είχε ανάμικτες αντιδράσεις και προσδοκίες σε ολόκληρη την Κύπρο. Η διαφωνία για την κυριαρχία και την υπηκοότητα έχουν αποτελέσει τα πιο ακανθώδη ζητήματα του νησιού. Η Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου έχει επί μακρών αιτηθεί "συνομοσπονδία" για να προστατεύσει τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων.

Οι βιαιοπραγίες της δεκαετίας του 1960 ανάγκασαν πολλούς να μεταβούν σε θυλάκια σε ολόκληρο το νησί. Συνεπώς, αντιτάσσεται σε οποιαδήποτε ισχυρή ενιαία κυβέρνηση υπό τον έλεγχο των Ελληνοκυπρίων. Ωστόσο, η διατήρηση της ενιαίας κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει αποτελέσει βασική θέση για τους Ελληνοκυπρίους.

Η τελευταία σημαντική προσπάθεια για επανένωση της Κύπρου, συγκεκριμένα το Σχέδιο Ανάν, το οποίο ενέκριναν οι Τουρκοκύπριοι, όχι όμως και οι Ελληνοκύπριοι το 2004, προέβλεπε "ενιαία διεθνή κυριαρχία", ωστόσο περιελάμβανε εγγύηση για τους Τούρκους νησιώτες αναγνωρίζοντας επίσης ένα "συστατικό Τουρκοκυπριακό κράτος".

Οι λεπτομέρειες για τη συμφωνία της Τρίτης σχετικά με την ενιαία κυριαρχία δεν αποσαφηνίστηκαν άμεσα. Αναλυτές ανέφεραν ότι ο ΟΗΕ προτιμά εσκεμμένα την "εποικοδομητική αμφισημία" για την κυριαρχία και την εθνικότητα, για να ενθαρρύνει τις διαπραγματεύσεις.

Η συμφωνία της Τρίτης αποτελεί στρατήγημα για τους Τουρκοκυπρίους, ωστόσο με την κίνηση αυτή ο Ταλάτ έπεισε τον Χριστόφια να συμφωνήσει σε γρήγορη συνέχιση των ισότιμων διαπραγματεύσεων. Μέχρι στιγμής, η Ελληνοκυπριακή κυβέρνηση έχει επιβραδύνει τη διαδικασία και επιμένει σε περιεκτικές προετοιμασίες πριν την έναρξη των συνομιλιών.

Τουρκοκύπριοι εθνικιστές επέκριναν την Τρίτη τον Ταλάτ, επειδή αποδέχθηκε -- έστω και κατ' αρχήν -- την ενιαία κυριαρχία, η οποία, κατά τα λεγόμενά τους, σημαίνει "διάσχιση της κόκκινης γραμμής" του ιστορικού αγώνα των Τουρκοκυπρίων. Ωστόσο, το κυβερνών Ρεπουμπλικανικό Δημοκρατικό Κόμμα χαρακτήρισε τη συνάντηση απογοήτευση, καθώς οι Ελληνοκύπριοι δεν επέδειξαν πραγματικό ενδιαφέρον για γρήγορη έναρξη περιεκτικών συνομιλιών.

Πιέσεις δέχθηκε και ο Χριστόφιας, από τους δικούς του σκληροπυρηνικούς. Οι Ελληνοκύπριοι αγωνίστηκαν επί μακρόν για την εκχώρηση υπηκοότητας σε Τούρκους οι οποίοι αποδήμησαν στη βόρεια Κύπρο τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, ωστόσο, πρόσφατα, ο Χριστόφιας εξέφρασε ετοιμότητα για αποδοχή 50.000 Τούρκων μεταναστών.

Η Πρόεδρος του Τουρκοκυπριακού Κοινοβουλίου, Φάτμα Εκενόγκλου, χαρακτήρισε τη συνεδρίαση της Τρίτης καλό πρώτο βήμα. "Οι λεπτομέρειες για την κυριαρχία και την υπηκοότητα θα καθοριστούν μόλις ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις", ανέφερε. Η Ελληνοκυπριακή Δημοκρατία της Κύπρου αποτέλεσε μέλος της ΕΕ το 2004, ωστόσο το βόρειο τμήμα της νήσου δεν επωφελείται της ένταξης, καθώς η ΕΕ ακολουθεί η διεθνή πρακτική της μη αναγνώριση του απόσκιρτου Τουρκοκυπριακού κράτους.

Οι Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι ηγέτες θα συναντηθούν ξανά στις 25 Ιουλίου.