Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτρέπει για δημοκρατική γενική συναίνεση στην Τουρκία

26/05/2008

Με το διαπληκτισμό μεταξύ της κυβέρνησης του ΑΚΡ, με Ισλαμικές ρίζες, και του κοσμικού δικαστικού συστήματος να επιδεινώνει την πολιτική κρίση της Τουρκίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) έχει παρέμβει, προτρέποντας αμφότερες τις πλευρές να αποφύγουν αμφιλεγόμενες κινήσεις.

Του Αϊχάν Σισμέσκ για τους Southeast European Times -- 26/05/08

Το ΕΚ υιοθέτησε την προηγούμενη βδομάδα την Έκθεση Προόδου 2007 για την Τουρκία. [Getty Images]

Σε έκθεση την προηγούμενη βδομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) κάλεσε την κυβέρνηση της Τουρκίας, με Ισλαμικές καταβολές, και την κοσμική αντιπολίτευση, να επιδιώξουν γενική συναίνεση και να τηρήσουν τις δημοκρατικές αρχές, ώστε να αποφύγουν βαθύτερη πολιτική κρίση.

Η καίρια έκθεση, η οποία υιοθετήθηκε την Τετάρτη (21 Μαΐου), εξέφρασε επίσης ανησυχία σχετικά με την υπόθεση απαγόρευσης του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Το ΕΚ πραγματοποίησε έκκληση προς το ανώτατο δικαστήριο της Τουρκίας να σεβαστεί το κράτος δικαίου, τα Ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κατευθυντήριες οδηγίες περί διάλυσης πολιτικών κομμάτων.

Έχουν υπάρξει εντάσεις κατά διαστήματα, σχετικά με παρατηρηθείσα απειλή προς το κοσμικό κράτος, από τη στιγμή που ανέλαβε το κόμμα του Πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την εξουσία, το 2002. Το προηγούμενο έτος, οπότε και το ΑΚΡ διόρισε πρόεδρο τον Αμπντουλάχ Γκιούλ, ο Τουρκικός στρατός προειδοποίησε ότι θα υπερασπιστεί τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους με οποιοδήποτε κόστος. Ωστόσο, η συντριπτική νίκη που σημείωσε στις πρόωρες εκλογές τον Ιούλιο του 2007, έδωσαν στο ΑΚΡ ισχυρή εντολή από τους ψηφοφόρους, και ο Γκιούλ διορίστηκε και εκλέχθηκε ξανά.

Το Μάρτιο αυτού του έτους, ο γενικός εισαγγελέας της Τουρκίας κατέθεσε έφεση για κατάργηση του κόμματος, με την κατηγορία ότι υπονομεύει τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους. Η μήνυση εξετάζεται αυτή τη στιγμή από το Συνταγματικό Δικαστήριο, όπου οκτώ από τους 11 δικαστές είχαν διοριστεί από τον προκάτοχο του Γκιούλ, και ένθερμο υποστηρικτή του κοσμικού κράτους, Αχμέτ Νετσντέτ Σεζέρ.

Η αντιπαράθεση μεταξύ Άγκυρας και δικαστικού σώματος εντάθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, με το Εφετείο του Ανώτατου Δικαστηρίου να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι ασκεί πιέσεις στους δικαστές και προσπαθεί να υπονομεύσει τις ιδρυτικές κοσμικές αρχές της δημοκρατίας. Το ΑΚΡ διαψεύδει ισχυρισμούς ότι ακολουθεί μυστική ατζέντα εξισλαμισμού και αυτοχαρακτηρίζεται "συντηρητικό δημοκρατικό" κόμμα.

Στην Έκθεση Προόδου 2007 για την Τουρκία, την οποία ενέκρινε το ΕΚ με ψήφους 467-62, το κοινοβούλιο παραδέχθηκε ότι υπάρχουν ανησυχίες για τον κοσμικό χαρακτήρα. Ωστόσο επέμεινε ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή πέραν της δημοκρατίας για επίλυση του τρέχοντος αδιεξόδου και επανεκκίνηση της διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ.

"Ενθαρρύνουμε την Τουρκική κυβέρνηση να καταβάλει περαιτέρω συστηματικές προσπάθειες για να εξασφαλίσει ότι η δημοκρατικά εκλεγμένη πολιτική ηγεσία φέρει πλήρη ευθύνη για το σχηματισμό πολιτικής για τις εσωτερικές υποθέσεις, τις εξωτερικές υποθέσεις και την ασφάλεια", ανέφεραν τα μέλη του κοινοβουλίου.

Η έκθεση δεσμεύθηκε επίσης να στηρίξει ένα νέο "πολιτικό σύνταγμα", το οποίο χαρακτήρισε μείζονα ευκαιρία για ενσωμάτωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών στον πυρήνα του συντάγματος.

Ο Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Όλι Ρεν, ένθερμος υποστηρικτής της διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, παρέθεσε ομιλία στα μέλη του κοινοβουλίου και εξέφρασε την ελπίδα ότι η Τουρκία θα υπερνικήσει την κρίση. Αιτήθηκε "έναρξη ειλικρινούς πολιτικού διαλόγου στην Τουρκία, καθώς επίσης σεβασμό τόσο της δημοκρατίας όσο και του κοσμικού κράτους".

Η έκθεση καλεί επίσης την Άγκυρα να ενισχύσει την ελευθερία της έκφρασης, να εγγυηθεί τα δικαιώματα των μη Μουσουλμανικών μειονοτήτων και να ενισχύσει τη θέση της γυναίκας.

Επιπρόσθετα, τα μέλη του κοινοβουλίου προέτρεψαν την Τουρκία να επιδιώξει μόνιμη διευθέτηση για το Κουρδικό.

"Η κίνηση αυτή μπορεί να βασίζεται μόνο σε απτές βελτιώσεις στον πολιτισμό, την οικονομία και τις κοινωνικές ευκαιρίες...συμπεριλαμβανομένων πραγματικών δυνατοτήτων για εκμάθηση της Κουρδικής γλώσσας σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, καθώς επίσης χρήση της γλώσσας στις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, στην καθημερινή ζωή και στις συναλλαγές με δημόσιες υπηρεσίες", ανέφερε. Το ΕΚ πρότεινε στο φιλοκουρδικό Κόμμα Δημοκρατικής Κοινωνίας (DTP) να πάρει σαφείς αποστάσεις από το PKK και να επιδιώξει ειρηνική διευθέτηση του Κουρδικού με το δημοκρατικό Τουρκικό κράτος.