Η Τουρκική κυβέρνηση προτείνει τροποποιήσεις σε νόμο ο οποίος περιορίζει την ελευθερία του λόγου

08/04/2008

Η Τουρκική κυβέρνηση απέστειλε πρόταση στο κοινοβούλιο τη Δευτέρα, με σκοπό να αμβλύνει νόμο που έχει επικριθεί δριμύτατα καθώς περιορίζει την ελευθερία του λόγου.

(Zaman, Turkish Daily News, Hurriyet, The New Anatolian, Sabah - 08/04/08, AP, Bloomberg, DPA - 07/04/08)

Η πρόταση του AKP ορίζει ότι οι μελλοντικές διώξεις στο πλαίσιο του Άρθρου 301 θα απαιτούν την άδεια του προέδρου, αναφέρει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Τύπου Τσεμίλ Τσιτσέκ. [Getty Images]

Το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) κατέθεσε τη Δευτέρα (7 Απριλίου) στο κοινοβούλιο σχέδιο νόμου το οποίο αποσκοπεί σε άμβλυνση των περιορισμών για την ελευθερία του λόγου.

Η πρόταση περιλαμβάνει τροποποιήσεις στο επίμαχο Άρθρο 301, το οποίο προβλέπει ποινές κάθειρξης έως και τρία έτη για προσβολή της "Τουρκικότητας".

Οι εισαγγελείς χρησιμοποιούσαν το άρθρο για τη δίωξη πλήθους διακεκριμένων Τούρκων διανοούμενων, όπως του Ορχάν Παμούκ, νικητή του Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2006, της Ελίφ Σαφάκ, διακεκριμένης συγγραφέως, και του Χραντ Ντινκ, Αρμενικής καταγωγής αρχισυντάκτη της Τουρκικής-Αρμενικής εφημερίδας Agos. Έχοντας καταδικαστεί για "προσβολή της Τουρκικότητας", δολοφονήθηκε τον Ιανουάριο του 2007 από νεαρό Τούρκο ο οποίος ανέφερε τη συγκεκριμένη καταδίκη ως κίνητρό του.

Αν και οι περισσότερες δίκες που έχουν βασιστεί στο Άρθρο 301 ολοκληρώθηκαν χωρίς να υπάρξει καταδίκη, η ΕΕ και διεθνείς οργανώσεις δικαιωμάτων προτρέπουν εδώ και καιρό την Τουρκία είτε να τροποποιήσει είτε να καταργήσει το νόμο.

Η πρόταση κατατέθηκε στο κοινοβούλιο εν όψει επισκέψεων από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόσο και τον Επίτροπο Διεύρυνσης της ΕΕ Όλι Ρεν, αργότερα αυτή την εβδομάδα.

Θα χρειάζεται έγκριση για οποιαδήποτε δίωξη βάσει του Άρθρου 301 από τον πρόεδρο, και όχι από τον υπουργό Δικαιοσύνης ή από κάποιο υψηλόβαθμο στέλεχος της επιτροπής, όπως στο παρελθόν. Αυτή τη στιγμή, τέτοιου είδους υποθέσεις μπορούν να υποβληθούν απευθείας από τα δικαστήρια.

"Κύρια τάση στο ΑΚΡ είναι ότι θα απαιτείται η έγκριση του προέδρου", ανέφερε σε δημοσιογράφους ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Τύπου Τσεμίλ Τσιτσέκ.

Το νομοσχέδιο θα αντικαταστήσει επίσης τη σιβυλλική έννοια της "υποβάθμισης του Τουρκικού χαρακτήρα" με "υποβάθμιση του Τουρκικού έθνους". Η μέγιστη ποινή θα ανέρχεται σε δυο χρόνια, αποφυλακίζοντας πιθανώς όσους κρατούνται αυτή τη στιγμή βάσει της προηγούμενης ποινής. Στην Τουρκία, οι ποινές φυλάκισης που δεν υπερβαίνουν τα δυο χρόνια δύνανται να αναβληθούν μέχρι να διαπράξει ο δράστης το ίδιο έγκλημα.

Δεδομένης της σαφούς κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του, το ΑΚΡ θα ψηφίσει το νομοσχέδιο με ευκολία, ακόμα και αν καταψηφιστεί από το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικό Κίνημα (ΜΗΡ), όπως έχει δηλώσει, καθώς αντιτάσσεται σε οποιεσδήποτε αλλαγές στο Άρθρο 301.

Δεν ξεκαθαρίστηκε άμεσα πότε θα ψηφίσουν οι νομοθέτες ή εάν θα είναι ικανοποιημένοι οι επικριτές από την ΕΕ, οι οποίοι καλούν για κατάργηση του άρθρου, με τις αναθεωρήσεις.

Το AKP έχει επικριθεί τους τελευταίους μήνες για επιβράδυνση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται από την ΕΕ.

"Το Άρθρο 301 … αποτελεί έναν από τους τομείς προτεραιότητας που πρέπει να επιλυθούν," δημοσίευσαν την Τρίτη οι Turkish Daily News επικαλούμενοι αξιωματούχοι της Γενικής Γραμματείας της ΕΕ. "Αλλά δεν είναι ο μοναδικός", πρόσθεσε η ανώνυμη πηγή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κατάλογος εργασιών που προβλέπονται από τις Βρυξέλλες περιλαμβάνει έκτακτη αναθεώρηση πλήθους άλλων νομοσχεδίων, διευρύνοντας την ελευθερία της έκφρασης.

Ο υπουργός Εξωτερικών Αλί Μπαμπατζάν δήλωσε τη Δευτέρα ότι η Άγκυρα θα γνωστοποιήσει τις προτεραιότητές της για τις μεταρρυθμίσεις.

"Είμαστε αποφασισμένοι στο ζήτημα των μεταρρυθμίσεων", δήλωσε στους δημοσιογράφους. "Όσο σκληρές και αν είναι, πιστεύουμε ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι σημαντικές για το μέλλον της Τουρκίας".