Παραιτείται ο πρωθυπουργός της Β-Ε

02/11/2007

Αυξήθηκε η πολιτική κρίση στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη την Πέμπτη, έπειτα από την απόφαση του Νικόλα Σπίριτς να παραιτηθεί από το αξίωμα του προέδρου στο συμβούλιο υπουργών της χώρας.

(AP, FT, Independent, Blic - 02/11/07, AP, Reuters, AFP, DPA, BBC, UPI, AKI, Fena, Beta, B92, BIRN, Γραφείο Ύπατου Εκπροσώπου - 01/11/07)

Ο Πρωθυπουργός της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, Νικόλα Σπίριτς, παραθέτει ομιλία σε δημοσιογράφους, ανακοινώνοντας την παραίτησή του την Πέμπτη (1 Νοεμβρίου) στο Σεράγεβο. [Getty Images]

Ο Πρωθυπουργός της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (Β-Ε), Νικόλα Σπίριτς, παραιτήθηκε την Πέμπτη (1 Νοεμβρίου), σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα μέτρα που επικυρώθηκαν διεθνώς με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργικότητας των κρατικών θεσμών, συμπεριλαμβανομένου του υπουργικού συμβουλίου του.

"Υπέβαλα την παραίτησή μου στην προεδρία της Βοσνίας", δήλωσε ο Σπίριτς, μέλος της Συμμαχίας Ανεξάρτητων Σοσιαλδημοκρατικών (SNSD) του Πρωθυπουργού της Δημοκρατίας Σέρπσκα (RS) Μίλοραντ Ντόντικ, σε δημοσιογράφους.

Παραιτήθηκε μία ημέρα μετά την απόφαση της Οργανωτικής Επιτροπής του Συμβουλίου Εφαρμογής Ειρήνης (PIC) να εκφράσει τη στήριξή της στις μεταρρυθμίσεις που πρότεινε ο Ύπατος Εκπρόσωπος Μίροσλαβ Λάιτσακ τον προηγούμενο μήνα, σε προσπάθεια βελτιστοποίησης της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στην κεντρική κυβέρνηση και στο κοινοβούλιο της Β-Ε.

Το σχέδιο του Σλοβάκου διπλωμάτη, το οποίο γνωστοποιήθηκε στις 19 Οκτωβρίου, καλεί για αλλαγές στους κανόνες περί απαρτίας στους δυο θεσμούς, καθιστώντας πιο δύσκολο για τους υπουργούς και τους νομοθέτες να εμποδίζουν την υιοθέτηση αποφάσεων και νομοθεσιών μποϊκοτάροντας απλά τις συνεδριάσεις.

Οι Σερβοβόσνιοι πολιτικοί, οι οποίοι έχουν καταφύγει συχνά σ' αυτή την τακτική, αντέδρασαν με οργή στην κίνηση του Λάιτσακ. Ισχυριζόμενοι ότι οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις είναι αντισυνταγματικές και παραβιάζουν τη Συμφωνία Ειρήνης του Ντέιτον, η οποία τερμάτισε τη σύγκρουση του 1992-1995 στη Β-Ε, απείλησαν να παραιτηθούν από τα αξιώματά τους στους κρατικούς θεσμούς.

Ο Λάιτσακ έχει προειδοποιήσει ότι εάν δεν εφαρμοστούν τα μέτρα μέχρι την 1η Δεκεμβρίου, τότε θα χρησιμοποιήσει τις εξουσίες του ύπατου διεθνούς επιτρόπου στη Β-Ε για να τις επιβάλλει.

Οι ύπατες δυνάμεις της Οργανωτικής Επιτροπής του PIC, οι οποίες επιβλέπουν τη μεταπολεμική ανάκαμψη της Β-Ε, δήλωσαν την Τετάρτη ότι οι αποφάσεις του Ύπατου Εκπροσώπου "είναι πλήρως σύμμορφες με την εντολή του και με το σύνταγμα της Β-Ε" και κάλεσαν για την έγκαιρη εφαρμογή τους.

"Μοναδικός στόχος των μέτρων αυτών είναι να βελτιστοποιηθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων στο συμβούλιο υπουργών και στο κοινοβούλιο, καθώς είναι απαραίτητη για την επίσπευση της διαδικασίας μεταρρυθμίσεων", ανέφεραν διεθνείς αξιωματούχοι στη διακήρυξη, η οποία εκδόθηκε μετά το πέρας της διήμερης συνεδρίασής τους στο Σεράγεβο.

Κατά την ανακοίνωση των μέτρων τον προηγούμενο μήνα, ο Λάιτσακ ανέφερε ότι τους τελευταίους 12 μήνες έχουν υιοθετηθεί μόνο τρεις νόμοι για μεταρρυθμίσεις. Από αυτούς, μόνο ένας σχετίζεται με την ενσωμάτωση στην ΕΕ.

Προφανώς εξοργισμένος από τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας στο πρόσωπο του Ύπατου Εκπροσώπου, ο Σπίριτς ισχυρίστηκε ότι η παρεμβολή της κατέστησε αδύνατο το έργο του.

"Δώδεκα χρόνια μετά το Ντέιτον, δυστυχώς η Βοσνία και Ερζεγοβίνη δεν αποτελεί κυρίαρχο κράτος", ανέφερε σε δημοσιογράφους. "Δώδεκα χρόνια μετά το Ντέιτον, οι αλλοδαποί έχουν αποκλειστική εξουσία σ' αυτή τη χώρα, και πιστεύω ότι δεν είναι καλό ούτε για τη χώρα αλλά ούτε και για τους πολίτες της".

Η παραίτηση του Σπίριτς σημαίνει ότι πλέον η κυβέρνηση της Β-Ε βρίσκεται σε τεχνική εντολή, όπως δήλωσε ο Λάιτσακ την Πέμπτη, εξηγώντας ότι το υπουργικό συμβούλιο εξακολουθεί να είναι αρμόδιο για την εξασφάλιση της κυβερνητικής λειτουργίας.

"Η απόφαση του Νικόλα Σπίριτς να παραιτηθεί αποτελεί δικαίωμά του και επιλογή του, ωστόσο δεν είναι υπεύθυνη ενέργεια", δήλωσε. "Δεν πρόκειται να ηρεμήσει την τρέχουσα πολιτική κατάσταση, ωστόσο αναμένω από το Συμβούλιο των Υπουργών να ασκήσει την τεχνική εντολή του στο ακέραιο".

Η τρέχουσα πολιτική κρίση είναι η χειρότερη που έχει αντιμετωπίσει η χώρα από τη λήξη της σύγκρουσης του 1992-1995.

Ο Πρωθυπουργός της Σερβίας Βόισλαβ Κοστούνιτσα πήρε θέση την Πέμπτη, προτρέποντας τον Λάιτσακ να παραιτηθεί. "Υπεύθυνος για την κρίση στη Βοσνία είναι ο Λάιτσακ", ανέφερε ο Σέρβος ηγέτης στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Tanjug. "Το σωστό θα ήταν να παραιτηθεί, και όχι να πυροδοτήσει περαιτέρω κρίση".

Την προηγούμενη βδομάδα, ο Κοστούνιτσα προσέφερε στους Σερβοβόσνιους την πλήρη στήριξη της χώρας του στην εκστρατεία τους ενάντια στην "ανοικτή απειλή" εναντίον των συμφερόντων τους. Ισχυριζόμενος ότι τα μέτρα του Λάιτσακ αποσκοπούν σε κατάργηση της Δημοκρατίας Σέρπσκα, άφησε επίσης να εννοηθεί ότι οι πολιτικές ανήκουν σε ευρύτερη αντισερβική συνομωσία, με σκοπό την εκχώρηση ανεξαρτησίας στο Κοσσυφοπέδιο.

Σε απόκρισή τους, πέντε Δυτικοί πρεσβευτές που εδρεύουν στο Βελιγράδι κατέθεσαν επίσημες διαμαρτυρίες στο υπουργείο Εξωτερικών της Σερβίας, σχετικά με τη θέση της χώρας στην πολιτική κρίση της Βοσνίας, προειδοποιώντας επίσης ενάντια σε προσπάθειες συσχετισμού της διαδικασίας για το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου με το μέλλον της Β-Ε.