Lideri kiparskih Turaka i kiparskih Grka složili se po pitanju jedinstvenog suvereniteta i državljanstva

03/07/2008

Lideri suparničkih kiparskih Turaka i kiparskih Grka dogovorili su se "u principu" o ključnim pitanjima višedecenijske podjele Kipra, što je povećalo nade da će uskoro doći do sveobuhvatnog rješenja.

Ayhan Simsek za Southeast European Times -- 03/07/08

Predsjednik Kipra Demitris Christofias (desno) i lider kiparskih Turaka Mehmet Ali Talat usuglasili su se po nekima od ključnih pitanja. [Getty Images]

"[Dvojica lidera] razgovarali su o pitanjima jedinstvenog suvereniteta i državljanstva, o čemu su se u principu složili," objelodanjeno je iz UN-a u utorak (1. jul), nakon sastanka između lidera podijeljenog mediteranskog ostrva, predsjednika kiparskih Grka Demetrisa Christofiasa i lidera kiparskih Turaka Mehmeta Alija Talata. "Oni su se složili o tome da će o detaljima njihove provedbe razgovarati tokom cjelovitih pregovora," kaže se dalje iz UN-a.

To iznenadno saopćenje dovelo je do miješanih reakcija i očekivanja na Kipru. Spor oko suvereniteta i pitanja u vezi državljanstva bila su najproblematičnija pitanja na ostrvu. Turska Republika Sjeverni Kipar već dugo zahtijeva "konfederaciju" u cilju zaštite prava kiparskih Turaka.

Nasilje iz 1960. je mnoge od njih prisililo da odu u enklave širom ostrva. Oni se stoga protive svakoj jakoj unitarnoj vladi pod kontrolom kiparskih Grka. Očuvanje jedinstvenog suvereniteta Republike Kipar međutim predstavlja ključni stav kiparskih Grka.

Zadnjim velikim naporom na ujedinjenju Kipra, naime Annanovim planom, koji su kiparski Turci odobrili ali su na njega kiparski Grci stavili veto 2004. godine, predviđao se "jedinstveni međunarodni suverenitet", ali se davala i garancija ostrvljanima Turcima priznavanjem "konstitutivne države kiparskih Turaka".

Detalji sporazuma od utorka o jedinstvenom suverenitetu nisu bili odmah jasni. Analitičari kažu da je UN namjerno preferirala "konstruktivnu nejasnost" po pitanju suvereniteta i državljanstva u cilju podsticanja pregovora.

Sporazum od utorka predstavlja promjenu kod kiparskih Turaka, ali je tim potezom Talat naveo Christofiasa da se složi po pitanju brze obnove cjelovitih pregovora. Do sad je vlada kiparskih Grka usporavala taj proces i insistirala na sveobuhvatnim pripremama prije početka pregovora.

Nacionalisti među kiparskim Turcima kritizirali su u utorak Talata zbog prihvatanja -- iako u principu -- jedinstvenog suvereniteta, što znači "prelazak crvene linije" historijskog cilja kiparskih Turaka. Vladajuća Republikanska demokratska partija je međutim smatrala taj sastanak razočaravajućim, pošto kiparski Grci nisu pokazali pravog interesa za ubrzano otpočinjanje sveobuhvatnih pregovora.

Christofias je potpao pod pritisak svojih vlastitih tvrdolinijaša. Kiparski Grci su se dugo borili protiv davanja državljanstva Turcima, koji su u zadnje tri decenije prešli na sjeverni Kipar, ali je Christofias nedavno izrazio spremnost da prihvati 50.000 turskih imigranata.

Predsjednica parlamenta kiparskih Turaka Fatma Ekenoglu nazvala je sastanak od utorka prvim dobrim korakom. "Detalji o pitanjima suvereniteta i državljanstva bit će utvrđeni kad pregovori otpočnu," izjavila je ona. Republika Kipar pod upravom kiparskih Grka postala je 2004. članica EU, ali sjeverni dio ostrva ne vidi nikakvih prednosti od tog članstva, pošto EU slijedi međunarodnu praksu i ne priznaje otcijepljenu državu kiparskih Turaka.

Lideri kiparskih Turaka i kiparskih Grka ponovno će se susresti 25. jula.