Η Τουρκία επιτρέπει τις Ισλαμικές μαντίλες στα πανεπιστήμια

11/02/2008

Ο Πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαιρέτισε την κοινοβουλευτική ψηφοφορία ως θρίαμβο για τη δημοκρατία, ωστόσο οι κοσμικοί της Τουρκίας θεωρούν ότι αποτελεί απειλή για το διαχωρισμό θρησκείας και κράτους.

Του Αϊχάν Σιμσέκ για τους Southeast European Times – 11/02/08

Κρεμάστρες με μαντίλες σε βιτρίνα καταστήματος στην Ιστανμπούλ. [Getty Images]

Το κοινοβούλιο ψήφισε το Σάββατο (9 Φεβρουαρίου) για να επιτρέψει την ένδυση με Ισλαμικές μαντίλες στα πανεπιστήμια, νίκη για το Ισλαμικής καταγωγής κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ). Τη Δευτέρα, επετράπη σε γυναίκες που φορούν μαντίλες να εισέλθουν στα πανεπιστήμια στις πόλεις Κοτσαέλι, Άδανα και Ντιγιαρμπακίρ, παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία -- η οποία πρέπει τώρα να υπογραφεί από τον Πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιούλ -- δεν έχει εφαρμοστεί και επίσημα.

Εν τω μεταξύ, δεκάδες χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στην Άγκυρα για να διαμαρτυρηθούν στην κίνηση του κοινοβουλίου. Οι κοσμικοί της Τουρκίας -- οι οποίοι περιλαμβάνουν τον ακόμα ισχυρό στρατό, το δικαστικό σώμα και τους ακαδημαϊκούς -- θεωρούν τη μαντίλα σύμβολο του πολιτικού Ισλάμ, αυξανόμενο κίνημα στην Τουρκία, η οποία αντιτάσσεται στο διαχωρισμό κράτους και θρησκείας.

Οι πολέμιοι αναφέρουν ότι η άρση της απαγόρευσης θα αυξήσει την κοινωνική πίεση προς τις γυναίκες ώστε να φορούν τη μαντίλα, ειδικά σε μικρές πόλεις. Προειδοποιούν ότι η Τουρκική κοινωνία θα πολωθεί ακόμα περισσότερο, ενώ τα πανεπιστήμια θα αποτελέσουν μείζονα ιδεολογικά πεδία μάχης.

Ο στρατός δεν έχει πάρει θέση κατά τη διάρκεια των τελευταίων αντιπαραθέσεων, ωστόσο ανώτεροι δικαστές και πρυτάνεις πανεπιστημίων αποδοκιμάζουν τις αλλαγές, χαρακτηρίζοντάς τις "αντισυνταγματικές". Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) αξιωματικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας δεσμεύθηκε να προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο, επιδιώκοντας ανατροπή της απόφασης.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον αρχηγό του AKP, τον Πρωθυπουργό Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η κοινοβουλευτική ψηφοφορία ήταν θρίαμβος για τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη. Σε ομιλία του την Κυριακή σε περίπου 15.000 Τούρκους μετανάστες στην Κολωνία της Γερμανίας, επέμεινε ότι οι "μεταρρυθμίσεις για ευρύτερες ελευθερίες στην Τουρκία" θα συνεχιστούν. Ταυτόχρονα, επέκρινε την Τουρκική κοινωνία ότι χάνει την ηθική πλευρά της.

"Η Τουρκία έχει αποτύχει να εισάγει επιστήμη από το Δυτικό κόσμο, και αντ' αυτού έχει εισάγει ανήθικη συμπεριφορά από τη Δύση", δήλωσε ο Ερντογάν στο κυρίως συντηρητικό ακροατήριο των Τούρκων μεταναστών στη Γερμανία. Τα σχόλιά του έγιναν δεκτά με ενθουσιώδες χειροκρότημα.

Η ΕΕ δεν σχολίασε την ψηφοφορία του Σαββάτου. Ωστόσο, η εισηγήτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία είναι ανήσυχη.

"Ανησυχώ ότι η τρέχουσα έντονη αντιπαράθεση στην Τουρκία ενδέχεται να οδηγήσει σε άρση της απαγόρευσης για άσκηση ηθικών πιέσεων στις γυναίκες, ώστε να φορούν μαντίλες στα πανεπιστήμια", δήλωσε η Ρία Όομεν-Ρούιτεν. Ωστόσο πρόσθεσε ότι η Ευρώπη δεν έχει ανάμιξη στο θέμα αυτό και δεν πρόκειται να προβεί σε κρίση.

Το Ιράν, γειτονική χώρα της Τουρκίας, η οποία τελεί υπό αυστηρό Ισλαμικό καθεστώς, χαιρέτισε την απόφαση του Τουρκικού κοινοβουλίου. Ο Χογιατολεσλάμ Μπιρίγια, ανώτερος σύμβουλος του Ιρανού προέδρου Μαχμούντ Αχμαντινεγιάντ, δήλωσε στον Τύπο ότι υποδηλώνει διάδοση του Ισλάμ στην Τουρκία.

Όλες οι γυναίκες στο Ιράν, ακόμα και οι αλλοδαπές, είναι υποχρεωμένες να φορούν δημοσίως μαντίλες, υπενθύμισε ο Μπιρίγια σε δημοσιογράφους.

Η απαγόρευση για τις μαντίλες στα πανεπιστήμια της Τουρκίας χρονολογείται τη δεκαετία του 1980. Εντάθηκε σημαντικά το 1997, όταν κάποιοι στρατηγοί, με τη στήριξη του λαού, ανέτρεψαν κυβέρνηση την οποία θεωρούσαν υπερβολικά Ισλαμική.

Τα τελευταία χρόνια, αρκετές Τουρκάλες φοιτήτριες προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ECHR), υποστηρίζοντας ότι η κρατική απαγόρευση παραβιάζει το δικαίωμά τους στην παιδεία και αποτελεί διάκριση.

Ωστόσο, το 2005 οι δικαστές του ECHR υπεραμύνθηκαν της απαγόρευσης στην υπόθεση της Λεϊλά Σαχίν. Ανέφεραν ότι δικαιολογείται, ώστε να μη δείχνει προτίμηση η Τουρκία σε οποιαδήποτε θρησκεία, καθώς επίσης ότι οι αρχές επιδιώκουν να διατηρήσουν τη δημόσια τάξη.

"Το δικαστήριο δεν παρέβλεψε το γεγονός ότι υπήρχαν εξτρεμιστικά πολιτικά κινήματα στην Τουρκία, τα οποία επιδίωκαν να επιβάλουν στην κοινωνία ως σύνολο τα θρησκευτικά σύμβολά τους και την επινόηση μιας κοινωνίας η οποία βασίζεται σε θρησκευτικές αρχές", δήλωσε το δικαστήριο.

Ο Ερντογάν ήταν δύσπιστος. "Εκπλήσσομαι από αυτή την απόφαση", δήλωσε. "Το Ευρωπαϊκό δικαστήριο δεν έχει δικαίωμα να εκφέρει γνώμη για το ζήτημα της μαντίλας. Δικαίωμα έχουν οι Ισλαμιστές ουλεμάδες".