Lakše putovanje u EU za državljane Srbije

07/05/2008

Očekuje se da će do 80% građana Srbije imati koristi od odluke 17 evropskih zemalja od utorka o besplatnim vizama za posjetioce iz te balkanske zemlje.

(Wall Street Journal - 07/05/08; AFP, Reuters, DPA, BBC, Euronews, Balkan Insight, Beta, B92 - 06/05/08)

Potpredsjednik Evropske komisije nadležan za transportnu politiku Jacques Barrot održat će u srijedu (7. maj) u Srbiji razgovore o viznoj reformi. [Getty Images]

Sedamnaest evropskih zemalja je u utorak (6. maj) objavilo zajedničko saopćenje u kom se objavljuje njihova odluka o ukidanju naknada za vize državljanima Srbije, pet dana pred najpresudnije parlamentarne izbore u toj zemlji od oktobra 2000. godine.

"Odlučili smo da u potpunosti iskoristimo fleksibilnost koju navodi Evropska komisija (EK) i da omogućimo besplatne vize svim fizičkim licima kod kojih za to postoji mogućnost," kaže se u saopćenju koje je objavilo francusko ministarstvo vanjskih poslova.

Prošlog mjeseca su EK i Slovenija, koja je trenutno po principu rotacije predsjedavajuća EU, pozvali su članice tog 27-članog bloka da ublaže vizni režim za stanovnike zemalja zapadnog Balkana, među kojima i za Srbiju, kao korak ka njegovoj punoj liberalizaciji.

Zemlje koje su u utorak ponudile besplatne vize građanima Srbije su 16 članica EU -- Austrija, Kipar, Češka Republika, Danska, Estonija, Francuska, Njemačka, Grčka, Mađarska, Italija, Litvanija, Luksemburg, Slovačka, Slovenija, Španija i Švedska -- te Norveška, koja nije članica EU.

U njihovom zajedničkom saopćenju se kaže kako taj potez predstavlja "signal da je EU u cjelini voljna podržati stremljenja Srbije ka Evropi".

EC smatra da će mjera od utorka biti od koristi za do 80% od ukupno 7,5 miliona stanovnika te balkanske zemlje.

Srbi su prije balkanskih sukoba iz 1990-tih godina mogli putovati širom svijeta, ali trenutno prosječna mjesečna plaća u zemlji iznosi samo 350 eura, pa je naknada za vizu za EU nepristupačna velikom dijelu stanovništva. Kaže se da mnogi od njenih mlađih glasača nikad nisu putovali u inostranstvo.

"U narednom periodu, većina lica mlađih od 25 godina također će moći dobiti besplatnu vizu," kaže se u zajedničkom saopćenju.

Samo dan prije nego što su te zemlje objavile svoju odluku, predsjedavajući parlamenta Srbije Oliver Dulić izrazio je nadu da će se toj inicijativi pridružiti i druge zemlje EU. "U ovom trenutku, EU želi pokazati građanima Srbije da su dobrodošli u EU, i da je Srbija dobrodošla u EU, a jedan od najboljih načina za to je da se polako liberalizira i u konačnici normalizira vizni režim, te da se ukinu vize za građane Srbije," rekao je on u ponedjeljak, kako izvještava beogradski B92.

Odluka o ukidanju naknada za vize za putnike iz Srbije slijedi nakon poteza od ranije ove godine, kojim su za državljane te balkanske zemlje ublažena vizna ograničenja za EU.

Ona je najavljena sedmicu dana nakon što su prozapadni predsjednik Srbije Boris Tadić i zamjenik premijera Božidar Đelić otputovali u Luksemburg i potpisali Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju te zemlje s EU, koji se smatra prvim značajnim korakom ka konačnom članstvu u Uniji.

Nacionalističke stranke u Srbiji osudile su taj sporazum, smatrajući da on predstavlja priznanje nezavisnosti Kosova. One su zaprijetile poništavanjem tog ugovora nakon parlamentarnih izbora koji se u nedjelju održavaju u zemlji.

Ankete javnog mnijenja pred te presudne izbore pokazuju da ultranacionalistička Srpska radikalna stranka (SRS) ima blago vodstvo pred proevropskom koalicijom koju predvodi Tadić. Radikali su jasno stavili do znanja da žele graditi uže veze s "pravim prijateljima" Srbije, poput Rusije, kao i Kine, Indije, arapskih i afričkih zemalja.

Razna istraživanja međutim pokazuju da 70% Srba podržava integraciju u EU.

Sama Srbija je "zakucala na vrata Evrope", izjavio je u utorak glasnogovornik EK Friso Roscam-Abbing, kako navodi BBC. "Ono što sada radimo je da otvaramo vrata ka Evropi različitim koracima o kojima smo se nedavno usuglasili ... mi ih dočekujemo, da bi u konačnici postali članica velike evropske porodice."

U međuvremenu, Jacques Barrot, privremeni povjerenik za pravdu, slobodu i sigurnost EU, treba u srijedu stići u dvodnevnu posjetu Beogradu, gdje će predstaviti "mapu puta" za razgovore koji bi mogli dovesti do pune liberalizacije viznog režima bloka za Srbiju.